# Referencias · De Jesús a YHWH

De Jesús a YHWH

Las 428 notas del libro, con su enlace a la fuente. Buscá por número de nota o por cita.

Ninguna referencia coincide con tu búsqueda.

## INTRODUCCIÓN

1. 1Hebreos 4:12 (RVR1960)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hebreos%204%3A12&version=RVR1960)
2. 2Juan 17:17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2017%3A17&version=NVI)
3. 3Dante Gebel, Prédica “Doubt”[Dante Gebel, Prédica “Doubt”Desde 50:38](https://www.youtube.com/watch?v=ejqUrqbxReQ&t=3038s)Al reproducir, el vídeo se carga desde YouTube (Google) en su modo de privacidad mejorada. Más información en la [política de privacidad](https://dejesusayhwh.com/privacidad/).[YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=ejqUrqbxReQ&t=3038s)
4. 4Deuteronomio 4:35 (RVA)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%204%3A35&version=RVA)

## CAPÍTULO 1: JESÚS ES JUDÍO

1. 5Mateo 2:1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%202%3A1&version=NVI)
2. 6Lucas 2:21-24 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%202%3A21-24&version=NVI)
3. 7Lucas 4:16-21 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%204%3A16-21&version=NVI)
4. 8Juan 7:2, 10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%207%3A2%2C%2010&version=NVI)
5. 9Mateo 5:17-19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%205%3A17-19&version=NVI)
6. 10Michael O. Wise, Lengua y alfabetización en la Judea romana, tesis doctoral, Universidad de Minnesota, 2012; Edward M. Cook, El contacto de lenguas y el origen del hebreo misnaico, Universidad de Cambridge, 2017Michael O. Wise, Lengua y alfabetización en la Judea romana, tesis doctoral, Universidad de Minnesota, 2012 [Universidad de Minnesota](https://hdl.handle.net/11299/168319)Edward M. Cook, El contacto de lenguas y el origen del hebreo misnaico, Universidad de Cambridge, 2017. [DOI](https://doi.org/10.17863/CAM.9630)
7. 11Dr. Jaume Duran i Navarro, La paz y su sentido bíblico, ISCREB[Internet Archive](https://web.archive.org/web/20260521081408/https://www.iscreb.org/es/comunicacio/la-paz-y-su-sentido-biblico)
8. 12Jeremías 29:11 (RVR1960)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2029%3A11&version=RVR1960)

## CAPÍTULO 2: SU NOMBRE

1. 13Diccionario de la lengua española, voz «nombre»[RAE](https://dle.rae.es/nombre)
2. 14Éxodo 3:14 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/exodo-3-14)
3. 15Éxodo 3:12 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/exodo-3-12)
4. 16Éxodo 3:15 (NTV)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%203%3A15&version=NTV)
5. 17Frederic Clarke Putnam, Una nueva gramática del hebreo bíblico, Sheffield Phoenix Press, 2010; Thomas Römer, El DIOS YHWH: sus orígenes, sus cultos, su transformación en DIOS Único, Anuario del Collège de France, 2012Frederic Clarke Putnam, A New Grammar of Biblical Hebrew (ficha en Google Books, sin vista previa) [Google Books](https://books.google.com/books/about/A_New_Grammar_of_Biblical_Hebrew.html?id=2nhvcgAACAAJ)Thomas Römer, Le dieu YHWH, Annuaire du Collège de France 111 (acceso abierto) [DOI](https://doi.org/10.4000/annuaire-cdf.1506)
6. 18Putnam, ob. cit.; Juan Gabriel López Guix, Biblias políglotas y traducciones bíblicas al castellano en el siglo XVI, TRANS. Revista de Traductología, 2021Frederic Clarke Putnam, A New Grammar of Biblical Hebrew (ficha en Google Books, sin vista previa) [Google Books](https://books.google.com/books/about/A_New_Grammar_of_Biblical_Hebrew.html?id=2nhvcgAACAAJ)Juan Gabriel López Guix, Biblias políglotas y traducciones bíblicas al castellano en el siglo XVI, TRANS 25 (acceso abierto) [DOI](https://doi.org/10.24310/TRANS.2021.v1i25.11210)
7. 19Éxodo 20:7 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/exodo-20-7)
8. 20Lucas 23:34 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2023%3A34&version=NVI)
9. 21Génesis 1:1 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/genesis-1-1)
10. 22Génesis 17:1 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/genesis-17-1)
11. 23Génesis 22:14 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/genesis-22-14)
12. 24Strong griego #2962[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/2962)
13. 25Apocalipsis 19:1 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/apocalipsis-19-1)
14. 26Strong griego #239[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/239)
15. 27Isaías 61:1 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Is/61/1)
16. 28Lucas 4:16-18 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%204%3A16-18&version=NVI)
17. 29Génesis 2:7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%202%3A7&version=NVI)
18. 30Génesis 2:19-20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%202%3A19-20&version=NVI)
19. 31Génesis 1:26-28 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%201%3A26-28&version=NVI)
20. 32Números 13:16; Nehemías 8:17 (idioma original)Números 13:16 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Nm/13/16)Nehemías 8:17 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Neh/8/17)
21. 33Strong griego #2424[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/2424)
22. 34Mateo 1:21 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%201%3A21&version=NVI)
23. 35Mateo 1:23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%201%3A23&version=NVI)
24. 36Strong hebreo #5146[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/5146)
25. 37Génesis 5:29 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%205%3A29&version=NVI)
26. 38Mateo 28:20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2028%3A20&version=NVI)
27. 39Isaías 9:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%209%3A6&version=NVI)
28. 40Isaías 7:3 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Is/7/3)
29. 41Isaías 10:21 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2010%3A21&version=NVI)
30. 42Jeremías 23:5-6; 33:15-16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2023%3A5-6%3B%20Jerem%C3%ADas%2033%3A15-16&version=NVI)
31. 43Strong hebreo #3050[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/3050)
32. 44Daniel López, “¿Significa Jesús ‘he aquí el caballo’?”, A través de las Escrituras, 21 de julio de 2016[A través de las Escrituras](https://atravesdelasescrituras.com/es_es/2016/07/21/significa-jesus-he-aqui-el-caballo/)
33. 45Strong hebreo #7797[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/7797)
34. 46Isaías 57:2 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/isaias-57-2)

## CAPÍTULO 3: SUS CUALIDADES

1. 47Éxodo 33:18 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2033%3A18&version=NVI)
2. 48Éxodo 33:19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2033%3A19&version=NVI)
3. 49Éxodo 34:6-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2034%3A6-7&version=NVI)
4. 50Lucas 6:36 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%206%3A36&version=NVI)
5. 51Deuteronomio 6:4 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Dt/6/4)
6. 52Strong hebreo #259[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/259)
7. 53Isaías 45:5-6, 21 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2045%3A5-6%2C%2021&version=NVI)
8. 54Zacarías 14:9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Zacar%C3%ADas%2014%3A9&version=NVI)
9. 55Más ejemplos en Juan 17:3; Efesios 4:6; 1 Timoteo 1:17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2017%3A3%3B%20Efesios%204%3A6%3B%201%20Timoteo%201%3A17&version=NVI)
10. 56Pew Research Center, Cómo cambió el panorama religioso mundial de 2010 a 2020, 9 de junio de 2025[Internet Archive](https://web.archive.org/web/20251202081630/https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/)
11. 57Deuteronomio 6:14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%206%3A14&version=NVI)
12. 58Marcos 12:29 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2012%3A29&version=NVI)
13. 59Marcos 12:32 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2012%3A32&version=NVI)
14. 60Deuteronomio 4:35 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%204%3A35&version=NVI)
15. 61Centro educativo judío ortodoxo dedicado al estudio intensivo de La Torá, el Talmud y otros textos religiosos
16. 621 Crónicas 29:14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Cr%C3%B3nicas%2029%3A14&version=NVI)
17. 63Romanos 11:36 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%2011%3A36&version=NVI)
18. 64Salmo 90 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%2090&version=NVI)
19. 652 Pedro 3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Pedro%203&version=NVI)
20. 66Deuteronomio 33:27 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%2033%3A27&version=NVI)
21. 67Salmo 139 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20139&version=NVI)
22. 68Jeremías 23:23-24 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2023%3A23-24&version=NVI)
23. 691 Reyes 8:27 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Reyes%208%3A27&version=NVI)
24. 70Jeremías 32 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2032&version=NVI)
25. 71Éxodo 33 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2033&version=NVI)
26. 72Isaías 6:1-5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%206%3A1-5&version=NVI)
27. 731 Timoteo 6:16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Timoteo%206%3A16&version=NVI)
28. 74Mateo 5:8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%205%3A8&version=NVI)
29. 75Adjetivo que describe aquello que tiene forma, apariencia o características humanas sin ser un ser humano
30. 76Génesis 1:26 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%201%3A26&version=NVI)
31. 77Diccionario de la lengua española, voz «ver»[RAE](https://dle.rae.es/ver)
32. 78Romanos 1:20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%201%3A20&version=NVI)
33. 79Daniel R. Chapán, “Las 10 plagas de Egipto no fueron lo que te contaron”[Daniel R. Chapán, “Las 10 plagas de Egipto no fueron lo que te contaron”Desde 2:22](https://youtu.be/5k1It-7Gn7s?t=142)Al reproducir, el vídeo se carga desde YouTube (Google) en su modo de privacidad mejorada. Más información en la [política de privacidad](https://dejesusayhwh.com/privacidad/).[YouTube](https://youtu.be/5k1It-7Gn7s?t=142)
34. 80Diccionario de la lengua española, voz «ver»[RAE](https://dle.rae.es/ver)
35. 81Isaías 6:3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%206%3A3&version=NVI)
36. 82Strong hebreo #6918[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/6918)
37. 83Levítico 19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lev%C3%ADtico%2019&version=NVI)
38. 84Deuteronomio 32:4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%2032%3A4&version=NVI)
39. 85Strong hebreo #6662 y #6666LogosKLogos Strong hebreo #6662 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/6662)LogosKLogos Strong hebreo #6666 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/6666)
40. 86Salmo 103:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20103%3A6&version=NVI)
41. 87Deuteronomio 24:10-13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%2024%3A10-13&version=NVI)
42. 88Eclesiastés 7:20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Eclesiast%C3%A9s%207%3A20&version=NVI)
43. 89Salmo 34:8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%2034%3A8&version=NVI)
44. 90Strong hebreo #2938[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/2938)
45. 91Strong hebreo #974[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/974)
46. 92Malaquías 3:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Malaqu%C3%ADas%203%3A10&version=NVI)
47. 93Marcos 10:17-22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2010%3A17-22&version=NVI)
48. 94Génesis 2:18 (RVR1960)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%202%3A18&version=RVR1960)
49. 95Juan 8:12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%208%3A12&version=NVI)
50. 96Salmo 36:9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%2036%3A9&version=NVI)
51. 97Mateo 5:13-16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%205%3A13-16&version=NVI)
52. 98Juan 14:1-6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2014%3A1-6&version=NVI)
53. 99Éxodo 34:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2034%3A6&version=NVI)
54. 100Strong hebreo #571[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/571)
55. 101Juan 6:66-69 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%206%3A66-69&version=NVI)
56. 102Hechos 3:12-14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%203%3A12-14&version=NVI)
57. 103Juan 8 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/la-biblia/kadosh-israelita-mesianica/juan-8)
58. 104Isaías 43:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2043%3A10&version=NVI)
59. 105Isaías 44:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2044%3A6&version=NVI)
60. 106Apocalipsis 1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%201&version=NVI)
61. 107Apocalipsis 22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%2022&version=NVI)
62. 108Mateo 28:20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2028%3A20&version=NVI)
63. 109Mateo 1:23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%201%3A23&version=NVI)
64. 110Mateo 18:19-20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2018%3A19-20&version=NVI)
65. 111Mateo 18:20 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/NT/Mt/18/20)
66. 112Strong griego #4856[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/4856)
67. 113Diccionario de la lengua española, voz «sinfonía»[RAE](https://dle.rae.es/sinfon%C3%ADa)
68. 114Juan 2:23-25 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%202%3A23-25&version=NVI)
69. 115Salmo 139:1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20139%3A1&version=NVI)
70. 116Juan 21:15-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2021%3A15-17&version=NVI)
71. 117Lucas 2:52 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%202%3A52&version=NVI)
72. 118Romanos 11:36 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%2011%3A36&version=NVI)
73. 119Juan 1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%201&version=NVI)
74. 120Colosenses 1:15-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Colosenses%201%3A15-17&version=NVI)
75. 121Hebreos 1:1-3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hebreos%201%3A1-3&version=NVI)
76. 122Romanos 11:36; Colosenses 1:16 (idioma original)Romanos 11:36 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/NT/Ro/11/36)Colosenses 1:16 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/NT/Col/1/16)
77. 123Romanos 1:20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%201%3A20&version=NVI)

## CAPÍTULO 4: SUS ACCIONES

1. 124Juan 21:25 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2021%3A25&version=NVI)
2. 125Éxodo 14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2014&version=NVI)
3. 126Daniel 6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Daniel%206&version=NVI)
4. 127Números 22:21-33 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=N%C3%BAmeros%2022%3A21-33&version=NVI)
5. 128Génesis 18:11-14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%2018%3A11-14&version=NVI)
6. 129Génesis 21:1-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%2021%3A1-7&version=NVI)
7. 130Génesis 30; 35:16-18 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%2030%3B%20G%C3%A9nesis%2035%3A16-18&version=NVI)
8. 131Génesis 41:50-52; Números 13:8, 16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%2041%3A50-52%3B%20N%C3%BAmeros%2013%3A8%2C%2016&version=NVI)
9. 132Josué 10:12-14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Josu%C3%A9%2010%3A12-14&version=NVI)
10. 1332 Reyes 20:1-6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Reyes%2020%3A1-6&version=NVI)
11. 134Jeremías 14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2014&version=NVI)
12. 135Isaías 43:25 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2043%3A25&version=NVI)
13. 136Levítico 4:20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lev%C3%ADtico%204%3A20&version=NVI)
14. 1372 Samuel 12:13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Samuel%2012%3A13&version=NVI)
15. 138Salmo 107:23-30 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20107%3A23-30&version=NVI)
16. 139Job 9:8 (RVR1960)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%209%3A8&version=RVR1960)
17. 140Deuteronomio 32:4, 39 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%2032%3A4%2C%2039&version=NVI)
18. 1411 Reyes 17:17-24 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Reyes%2017%3A17-24&version=NVI)
19. 142Jeremías 17:9-10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2017%3A9-10&version=NVI)
20. 1431 Reyes 8:39 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Reyes%208%3A39&version=NVI)
21. 144Números 11:24-29 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=N%C3%BAmeros%2011%3A24-29&version=NVI)
22. 145Joel 2:28-29 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Joel%202%3A28-29&version=NVI)
23. 146Salmo 139:7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20139%3A7&version=NVI)
24. 147Marcos 2:1-12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%202%3A1-12&version=NVI)
25. 148Mateo 9:8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%209%3A8&version=NVI)
26. 149Lucas 7:36-50 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%207%3A36-50&version=NVI)
27. 150Marcos 4:35-41 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%204%3A35-41&version=NVI)
28. 151Marcos 6:45-52 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%206%3A45-52&version=NVI)
29. 152Éxodo 33:22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2033%3A22&version=NVI)
30. 153Lucas 7:11-16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%207%3A11-16&version=NVI)
31. 154Marcos 5:21-43 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%205%3A21-43&version=NVI)
32. 155Juan 11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2011&version=NVI)
33. 156Apocalipsis 2:18-23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%202%3A18-23&version=NVI)
34. 157Jeremías 17:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2017%3A10&version=NVI)
35. 1581 Reyes 8:39 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Reyes%208%3A39&version=NVI)
36. 159Juan 20:22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2020%3A22&version=NVI)
37. 160Hechos 2 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%202&version=NVI)
38. 161Mateo 10:1-8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2010%3A1-8&version=NVI)
39. 162Hechos 3:1-16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%203%3A1-16&version=NVI)
40. 163Juan 20:23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2020%3A23&version=NVI)
41. 164Hechos 13:38 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%2013%3A38&version=NVI)
42. 165Mateo 14:28-31 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2014%3A28-31&version=NVI)
43. 166Dante Gebel, Prédica “No mires hacia abajo”[Dante Gebel, Prédica “No mires hacia abajo”Desde 9:34](https://www.youtube.com/watch?v=HBHHUzSc5HI&t=574s)Al reproducir, el vídeo se carga desde YouTube (Google) en su modo de privacidad mejorada. Más información en la [política de privacidad](https://dejesusayhwh.com/privacidad/).[YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=HBHHUzSc5HI&t=574s)
44. 167Hechos 9:36-41 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%209%3A36-41&version=NVI)
45. 1681 Corintios 4:4-5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%204%3A4-5&version=NVI)
46. 169Hechos 8:9-20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%208%3A9-20&version=NVI)
47. 170Salmo 23:1; Jeremías 23:1-4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%2023%3A1%3B%20Jerem%C3%ADas%2023%3A1-4&version=NVI)
48. 171Juan 10:11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2010%3A11&version=NVI)
49. 172Juan 21:15-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2021%3A15-17&version=NVI)
50. 1731 Pedro 5:2-4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Pedro%205%3A2-4&version=NVI)

## CAPÍTULO 5: SU AUTORIDAD

1. 1741 Reyes 11:14, 23 (idioma original)1 Reyes 11:14 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/1R/11/14)1 Reyes 11:23 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/1R/11/23)
2. 175Números 22:22, 32 (idioma original)Números 22:22 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Nm/22/22)Números 22:32 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Nm/22/32)
3. 176Job 1:6-12; Zacarías 3:1-2 (idioma original)Job 1:6-12 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Job/1/6)Zacarías 3:1-2 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Zac/3/1)
4. 177Génesis 3:1-15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%203%3A1-15&version=NVI)
5. 178Apocalipsis 12:9; 20:2 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%2012%3A9%3B%20Apocalipsis%2020%3A2&version=NVI)
6. 1791 Pedro 5:8; Apocalipsis 12:10; Mateo 13:39; Lucas 10:19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Pedro%205%3A8%3B%20Apocalipsis%2012%3A10%3B%20Mateo%2013%3A39%3B%20Lucas%2010%3A19&version=NVI)
7. 180Lucas 10:18; Apocalipsis 12:7-9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2010%3A18%3B%20Apocalipsis%2012%3A7-9&version=NVI)
8. 1812 Pedro 2:4; Judas 6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Pedro%202%3A4%3B%20Judas%201%3A6&version=NVI)
9. 182Mateo 25:41; Apocalipsis 12:7-9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2025%3A41%3B%20Apocalipsis%2012%3A7-9&version=NVI)
10. 183Isaías 14:4-23; Ezequiel 28:1-19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2014%3A4-23%3B%20Ezequiel%2028%3A1-19&version=NVI)
11. 184Juan 10:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2010%3A10&version=NVI)
12. 185Mateo 4:1, 3, 10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%204%3A1%2C%203%2C%2010&version=NVI)
13. 186Apocalipsis 16:13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%2016%3A13&version=NVI)
14. 187Apocalipsis 20:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%2020%3A10&version=NVI)
15. 1881 Juan 2:18, 22; 4:3; 2 Juan 7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Juan%202%3A18%2C%2022%3B%201%20Juan%204%3A3%3B%202%20Juan%201%3A7&version=NVI)
16. 189Éxodo 12:23 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Ex/12/23)
17. 190Job 1:1-3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%201%3A1-3&version=NVI)
18. 191Job 1:6 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/job-1-6)
19. 192Job 1:8 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/job-1-8)
20. 193Job 1:9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%201%3A9&version=NVI)
21. 194Job 1:11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%201%3A11&version=NVI)
22. 195Job 1:12-19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%201%3A12-19&version=NVI)
23. 196Job 1:20-22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%201%3A20-22&version=NVI)
24. 197Job 2:1-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%202%3A1-7&version=NVI)
25. 198Job 2:9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%202%3A9&version=NVI)
26. 199Job 2:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%202%3A10&version=NVI)
27. 200Job 42:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%2042%3A10&version=NVI)
28. 201Job 42:11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%2042%3A11&version=NVI)
29. 202Lucas 22:31 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2022%3A31&version=NVI)
30. 203Lucas 22:32 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2022%3A32&version=NVI)
31. 204Zacarías 3:1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Zacar%C3%ADas%203%3A1&version=NVI)
32. 205Zacarías 3:2 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Zacar%C3%ADas%203%3A2&version=NVI)
33. 2061 Samuel 16:13-15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Samuel%2016%3A13-15&version=NVI)
34. 2071 Reyes 22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Reyes%2022&version=NVI)
35. 208Éxodo 12:12 (KDSH)[BibliaTodo](https://www.bibliatodo.com/biblia/kadosh-israelita-mesianica/exodo-12-12)
36. 2092 Samuel 24:1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Samuel%2024%3A1&version=NVI)
37. 2101 Crónicas 21:1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Cr%C3%B3nicas%2021%3A1&version=NVI)
38. 2112 Samuel 24:10; 1 Crónicas 21:8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Samuel%2024%3A10%3B%201%20Cr%C3%B3nicas%2021%3A8&version=NVI)
39. 2122 Samuel 24:15-16; 1 Crónicas 21:14-15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Samuel%2024%3A15-16%3B%201%20Cr%C3%B3nicas%2021%3A14-15&version=NVI)
40. 213Jeremías 1:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%201%3A10&version=NVI)
41. 214Organización Mundial de la Salud, Una de cada 100 muertes es por suicidio, 2021; Organización Mundial de la Salud, Suicidio, 2026; Organización Mundial de la Salud, Oficina Regional para Europa, Salud mental, 2026; Ministerio de Salud Pública de Uruguay, Prevención del suicidio en adolescentes y jóvenes, 2021; UNICEF Argentina, El suicidio es la segunda causa de muerte de las chicas y chicos argentinos que tienen entre 10 y 19 años, 2019Organización Mundial de la Salud, Una de cada 100 muertes es por suicidio, 2021 [OMS](https://www.who.int/es/news/item/17-06-2021-one-in-100-deaths-is-by-suicide)Organización Mundial de la Salud, Suicidio, 2026 [OMS](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide)Organización Mundial de la Salud, Oficina Regional para Europa, Salud mental, 2026 [OMS](https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/mental-health)Ministerio de Salud Pública de Uruguay, Prevención del suicidio en adolescentes y jóvenes, 2021 [Gobierno de Uruguay](https://www.gub.uy/ministerio-salud-publica/comunicacion/noticias/prevencion-del-suicidio-adolescentes-jovenes)UNICEF Argentina, El suicidio es la segunda causa de muerte de las chicas y chicos argentinos que tienen entre 10 y 19 años, 2019 [UNICEF](https://www.unicef.org/argentina/comunicados-prensa/suicidio-adolescencia)
42. 215Diccionario de la lengua española, voz «mal»[RAE](https://dle.rae.es/mal)
43. 216Génesis 1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%201&version=NVI)
44. 217Génesis 2 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%202&version=NVI)
45. 218Génesis 3:22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%203%3A22&version=NVI)
46. 219Isaías 45:5-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2045%3A5-7&version=NVI)
47. 220Amós 3:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Am%C3%B3s%203%3A6&version=NVI)
48. 221Lamentaciones 3:37-38 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lamentaciones%203%3A37-38&version=NVI)
49. 222Job 2:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%202%3A10&version=NVI)
50. 223Deuteronomio 32:39 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%2032%3A39&version=NVI)
51. 224Génesis 6:5-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%206%3A5-7&version=NVI)
52. 225Strong hebreo #5162[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/5162)
53. 226Génesis 6:13-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%206%3A13-17&version=NVI)
54. 227Génesis 6:8-9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%206%3A8-9&version=NVI)
55. 228Génesis 8:20-21 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%208%3A20-21&version=NVI)
56. 229Génesis 9:8-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%209%3A8-11&version=NVI)
57. 2301 Juan 1:5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Juan%201%3A5&version=NVI)
58. 231Santiago 1:13-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Santiago%201%3A13-17&version=NVI)
59. 232Efesios 4:26-27 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Efesios%204%3A26-27&version=NVI)
60. 233Strong griego #5117[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/5117)
61. 234Diccionario de la lengua española, voz «sombra»[RAE](https://dle.rae.es/sombra)
62. 235Diccionario de la lengua española, voz «oscuridad»[RAE](https://dle.rae.es/oscuridad)
63. 236Isaías 45:7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2045%3A7&version=NVI)
64. 2371 Juan 1:5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Juan%201%3A5&version=NVI)
65. 238Isaías 55:8-9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2055%3A8-9&version=NVI)
66. 239Salmo 139:1, 11-12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20139%3A1%2C%2011-12&version=NVI)
67. 240Génesis 37; 39-42; 45; 50 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%2037%3B%20G%C3%A9nesis%2039-42%3B%20G%C3%A9nesis%2045%3B%20G%C3%A9nesis%2050&version=NVI)
68. 241Romanos 8:28 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%208%3A28&version=NVI)
69. 242Job 2:11-13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%202%3A11-13&version=NVI)
70. 243Job 8:4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%208%3A4&version=NVI)
71. 244Job 42:7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Job%2042%3A7&version=NVI)
72. 245Isaías 45:5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2045%3A5&version=NVI)
73. 246Mateo 28:16-18 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2028%3A16-18&version=NVI)

## CAPÍTULO 6: PADRE, HIJO Y ESPÍRITU

1. 2471 Reyes 8:27 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Reyes%208%3A27&version=NVI)
2. 248Marcos 12:28-37 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2012%3A28-37&version=NVI)
3. 249Malaquías 1:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Malaqu%C3%ADas%201%3A6&version=NVI)
4. 250Salmo 110:1 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Sal/110/1)
5. 251Strong hebreo #113[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/113)
6. 252Salmo 110:1 (RVR1960)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20110%3A1&version=RVR1960)
7. 2531 Corintios 8:4-6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%208%3A4-6&version=NVI)
8. 254Isaías 45:5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2045%3A5&version=NVI)
9. 255Isaías 45:23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2045%3A23&version=NVI)
10. 256Filipenses 2:8-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Filipenses%202%3A8-11&version=NVI)
11. 2571 Timoteo 6:14-15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Timoteo%206%3A14-15&version=NVI)
12. 258Apocalipsis 17:14; 19:16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%2017%3A14%3B%20Apocalipsis%2019%3A16&version=NVI)
13. 259Joel 2:28-32 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Joel%202%3A28-32&version=NVI)
14. 260Joel 2:32 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Jl/2/32)
15. 261Hechos 2:1-4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%202%3A1-4&version=NVI)
16. 262Hechos 2:16-21, 34-36 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%202%3A16-21%2C%2034-36&version=NVI)
17. 263Romanos 10:9-13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%2010%3A9-13&version=NVI)
18. 264Isaías 44:6; Apocalipsis 1:17; 22:13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2044%3A6%3B%20Apocalipsis%201%3A17%3B%20Apocalipsis%2022%3A13&version=NVI)
19. 265Mateo 4:8-10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%204%3A8-10&version=NVI)
20. 266Deuteronomio 6:13 (NVI). En hebreo dice “teme”. La forma de Mateo, “adora” y “solamente”, coincide con un manuscrito de la versión griega.Deuteronomio 6:13 (NVI) [Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%206%3A13&version=NVI)Deuteronomio 6:13, en hebreo (LogosKLogos, interlineal) [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Dt/6/13)
21. 267Mateo 14:28-33 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2014%3A28-33&version=NVI)
22. 268Hechos 10:24-26 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%2010%3A24-26&version=NVI)
23. 269Strong griego #4352[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/4352)
24. 270Strong griego #3000[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/3000)
25. 271Mateo 28:16-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2028%3A16-17&version=NVI)
26. 272Mateo 28:18 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2028%3A18&version=NVI)
27. 273Génesis 2:2-3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%202%3A2-3&version=NVI)
28. 274Strong hebreo #7673 y #7676LogosKLogos Strong hebreo #7673 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/7673)LogosKLogos Strong hebreo #7676 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/7676)
29. 275Éxodo 20:8-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2020%3A8-11&version=NVI)
30. 276Strong hebreo #6942 y #6918LogosKLogos Strong hebreo #6942 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/6942)LogosKLogos Strong hebreo #6918 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/6918)
31. 277Levítico 19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lev%C3%ADtico%2019&version=NVI)
32. 278Jeremías 17:21-22 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%2017%3A21-22&version=NVI)
33. 279Juan 5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%205&version=NVI)
34. 280Bereshit Rabá 11:10[Sefaria](https://www.sefaria.org/Bereshit_Rabbah.11.10)
35. 281Strong griego #1325[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/1325)
36. 282Daniel 7:13-14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Daniel%207%3A13-14&version=NVI)
37. 283Marcos 14:61-64 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2014%3A61-64&version=NVI)
38. 284Mateo 11:27 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2011%3A27&version=NVI)
39. 285Juan 16:15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2016%3A15&version=NVI)
40. 286Juan 10:22-39 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2010%3A22-39&version=NVI)
41. 287En el Salmo 82, “dioses” tiene tres lecturas: los jueces de Israel, los seres del consejo de DIOS en el cielo, o Israel en el monte Sinaí, cuando recibió La Torá. Esta última, que registra el Talmud (Avodá Zará 5a), es la que más se acerca a “aquellos para quienes vino la palabra”.Salmo 82 (NVI) [Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%2082&version=NVI)Talmud de Babilonia, Avodá Zará 5a (Sefaria) [Sefaria](https://www.sefaria.org/Avodah_Zarah.5a)
42. 288Éxodo 21:6; 7:1; Salmo 8:5 (idioma original)Éxodo 21:6 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Ex/21/6)Éxodo 7:1 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Ex/7/1)Salmo 8:5 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Sal/8/5)
43. 289Strong griego #1520[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/1520)
44. 290Juan 17:20-23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2017%3A20-23&version=NVI)
45. 291Hechos 6:8-7:60 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%206%3A8-7%3A60&version=NVI)
46. 292Lucas 23:44-46 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2023%3A44-46&version=NVI)
47. 293Juan 16:23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2016%3A23&version=NVI)
48. 294Lucas 4:14-21 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%204%3A14-21&version=NVI)
49. 295Strong griego #5548 y #5547LogosKLogos Strong griego #5548 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/5548)LogosKLogos Strong griego #5547 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/5547)
50. 296Hechos 2:33 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%202%3A33&version=NVI)
51. 297Strong hebreo #7307 y #6944LogosKLogos Strong hebreo #7307 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/7307)LogosKLogos Strong hebreo #6944 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/6944)
52. 298Juan 14:16-26 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2014%3A16-26&version=NVI)
53. 299Juan 15:26-16:15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2015%3A26-16%3A15&version=NVI)
54. 300Juan 11:41-43 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2011%3A41-43&version=NVI)
55. 301Juan 17:5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2017%3A5&version=NVI)
56. 302Juan 1:1-3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%201%3A1-3&version=NVI)
57. 303Juan 1:14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%201%3A14&version=NVI)
58. 304Colosenses 1:15-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Colosenses%201%3A15-17&version=NVI)
59. 305Strong griego #2316[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/2316)
60. 306Hebreos 1:3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hebreos%201%3A3&version=NVI)
61. 307Strong griego #5287[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/5287)
62. 308Filipenses 2:6-9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Filipenses%202%3A6-9&version=NVI)
63. 309Génesis 1:1-2 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%201%3A1-2&version=NVI)
64. 310Diccionario de la lengua española, voz «trinidad»[RAE](https://dle.rae.es/trinidad)
65. 311Diccionario de la lengua española, voz «misterio»[RAE](https://dle.rae.es/misterio)
66. 312Diccionario de la lengua española, voz «persona»[RAE](https://dle.rae.es/persona)
67. 313Teófilo de Antioquía, A Autólico 2.15 (edición de J. C. T. Otto, 1861). Traducción propia del griegoA Autólico 2.15Τετάρτῃ ἡμέρᾳ ἐγένοντο οἱ φωστῆρες. Ἐπειδὴ ὁ θεὸς προγνώστης ὢν ἠπίστατο τὰς φλυαρίας τῶν ματαίων φιλοσόφων, ὅτι ἤμελλον λέγειν ἀπὸ τῶν στοιχείων εἶναι τὰ ἐπὶ τῆς γῆς φυόμενα, πρὸς τὸ ἀθετεῖν τὸν θεόν· ἵν᾿ οὖν τὸ ἀληθὲς δειχθῇ, προγενέστερα γέγονεν τὰ φυτὰ καὶ τὰ σπέρματα τῶν στοιχείων· τὰ γὰρ μεταγενέστερα οὐ δύναται ποιεῖν τὰ αὐτῶν προγενέστερα. Ταῦτα δὲ δεῖγμα καὶ τύπον ἐπέχει μεγάλου μυστηρίου. Ὁ γὰρ ἥλιος ἐν τύπῳ θεοῦ ἐστιν, ἡ δὲ σελήνη ἀνθρώπου. Καὶ ὥσπερ ὁ ἥλιος πολὺ διαφέρει τῆς σελήνης δυνάμει καὶ δόξῃ, οὕτως πολὺ διαφέρει ὁ θεὸς τῆς ἀνθρωπότητος· καὶ καθάπερ ὁ ἥλιος πλήρης πάντοτε διαμένει μὴ ἐλάσων γινόμενος, οὕτως πάντοτε ὁ θεὸς τέλειος διαμένει, πλήρης ὤν· πάσης δυνάμεως καὶ συνέσεως καὶ σοφίας καὶ ἀθανασίας καὶ πάντων τῶν ἀγαθῶν. Ἡ δὲ σελήνη κατὰ μῆνα φθίνει καὶ δυνάμει ἀποθνήσκει, ἐν τύπῳ οὖσα ἀνθρώπου, ἔπειτα ἀναγεννᾶται καὶ αὔξει εἰς δεῖγμα τῆς μελλούσης ἔσεσθαι ἀναστάσεως. Ὡσαύτως καὶ αἱ τρεῖς ἡμέραι πρὸ τῶν φωστήρων γεγονυῖαι τύποι εἰσὶν τῆς τριάδος, τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ λόγου αὐτοῦ καὶ τῆς σοφίας αὐτοῦ. Τετάρτῳ δὲ τύπῳ ἐστὶν ἄνθρωπος ὁ προσδεὴς τοῦ φωτός, ἵνα ᾖ θεός, λόγος, σοφία, ἄνθρωπος. Διὰ τοῦτο καὶ τετάρτῃ ἡμέρᾳ ἐγενήθησαν φωστῆρες. Ἡ δὲ τῶν ἄστρων θέσις οἰκονομίαν καὶ τάξιν ἔχει τῶν δικαίων καί εὐσεβῶν καὶ τηρούντων τὸν νόμον καὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ θεοῦ. Οἱ γὰρ ἐπιφανεῖς ἀστέρες καὶ λαμπροί εἰσιν εἰς μίμησιν τῶν προφητῶν· διὰ τοῦτο καὶ μένουσιν ἀκλινεῖς, μὴ μεταβαίνοντες εἰς τόπον ἐκ τόπου. Οἱ δὲ ἑτέραν ἔχοντες τάξιν τῆς λαμπρότητος τύποι εἰσὶν τοῦ λαοῦ τῶν δικαίων. Οἱ δ᾿ αὖ μεταβαίνοντες καὶ φεύγοντες τόπον ἐκ τόπου, οἱ καὶ πλάνητες καλούμενοι, καὶ αὐτοὶ τύπος τυγχάνουσιν τῶν ἀφισταμένων ἀνθρώπων ἀπὸ τοῦ θεοῦ, καταλιπόντων τὸν νόμον καὶ τὰ προστάγματα αὐτοῦ.Fuente: Perseus Project y Open Greek and Latin, con correcciones de digitalización ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.es))
68. 314Tertuliano, Contra Práxeas 2 y 12 (edición de E. Kroymann, Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum 47)Contra Práxeas 2Itaque post tempus pater natus et pater passus, ipse deus dominus omnipotens, Iesus Christus praedicatur. nos uero et semper et nunc magis, ut instructiores per paracletum, deductorem scilicet omnis ueritatis, unicum quidem deum credimus, sub hac tamen dispensatione, quam oikonomiam dicimus, ut unici dei sit et filius, sermo ipsius, qui ex ipso processerit, per quem omnia facta sunt et sine quo factum est nihil. hunc missum a patre in uirginem et ex ea natum, hominem et deum, filium hominis et filium dei, et cognominatum Iesum Christum; hunc passum, hunc mortuum et sepultum secundum scripturas et resuscitatum a patre et in caelo resumptum sedere ad dexteram patris, uenturum iudicare uiuos et mortuos; qui exinde miserit secundum promissionem suam a patre spiritum sanctum, paracletum, sanctificatorem fidei eorum, qui credunt in patrem et filium et spiritum sanctum. hanc regulam ab initio euangelii decucurrisse, etiam ante priores quosque haereticos, nedum ante Praxean hesternum, probabit tam ipsa posteritas omnium haereticorum quam ipsa nouellitas Praxeae hesterni. quo peraeque aduersus uniuersas haereses iam hinc praeiudicatum sit id esse uerum, quodcumque primum, id esse adulterum, quodcumque posterius. sed salua ista praescriptione ubique tamen propter instructionem et munitionem quorundam dandus est etiam retractatibus locus, uel ne uideatur unaquaeque peruersitas non examinata, sed praeiudicata damnari, maxime haec, quae se existimat meram ueritatem possidere, dum unicum deum non alias putat credendum, quam si ipsum eundemque et patrem et filium et spiritum dicat; quasi non sic quoque unus sit omnia, dum ex uno omnia, per substantiae scilicet unitatem, et nihilominus custodiatur oikonomiae sacramentum, quae unitatem in trinitatem disponit, tres dirigens patrem et filium et spiritum, tres autem non statu, sed gradu, nec substantia, sed forma, nec potestate, sed specie, unius autem substantiae et unius status et unius potestatis, quia unus deus, ex quo et gradus isti et formae et species in nomine patris et filii et spiritus sancti deputantur. (qui) quomodo numerum sine diuisione patiuntur, procedentes tractatus demonstrabunt.Contra Práxeas 12Si te adhuc numerus scandalizat trinitatis quasi non conexae in unitate simplici, interrogo: quomodo unicus et singularis pluraliter loquitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, cum debuerit dixisse: 'faciam hominem ad imaginem et similitudinem meam', utpote unicus et singularis? sed et in sequentibus: ecce Adam factus est tamquam unus ex nobis fallit aut ludit, ut, cum unus et solus et singularis esset, numerose loqueretur. aut numquid angelis loquebatur, ut Iudaei interpretantur, quia nec ipsi filium agnoscunt? an quia ipse erat pater filius spiritus, ideo pluralem se praestans pluraliter sibi loquebatur? immo, quia iam adhaerebat illi [filius] secunda persona, sermo ipsius, et tertia, spiritus in sermone, ideo pluraliter pronuntiauit: 'faciamus' et 'nostram' et 'nobis'. cum quibus enim faciebat hominem et quibus faciebat similem, filio quidem, qui erat induiturus hominem, spiritu uero, qui erat sanctificaturus hominem, quasi cum ministris et arbitris ex unitate trinitatis loquebatur. denique sequens scriptura distinguit inter personas: (et fecit) deus hominem, ad imaginem dei fecit illum. cur non (suam,) si unus qui faciebat, et non erat, ad cuius faciebat? erat autem, ad cuius imaginem faciebat, ad filii scilicet, qui, homo futurus certior et uerior, imaginem suam fecerat dici hominem, qui tunc de limo formari habebat, imago ueri et similitudo. sed et in antecedentibus operibus mundi quomodo scriptum est? primo quidem, nondum filio apparente: et dixit deus: fiat lux, et facta est, ipse scilicet sermo, uera lux, quae inluminat hominem uenientem in hunc mundum, et per illum mundialis quoque lux. exinde autem, in sermone Christo adsistente et administrante, deus uoluit fieri, et deus fecit: et dixit deus: fiat firmamentum, et fecit deus firmamentum: et dixit deus: fiant luminaria, et fecit deus luminare maius et minus. sed et cetera utique idem fecit, qui et priora, id est sermo dei, per quem omnia facta sunt et sine quo factum est nihil. qui si (et) ipse deus est secundum Iohannem: deus erat sermo, habes duos, alium dicentem, ut fiat, alium facientem. alium autem quomodo accipere debeas, iam professus sum, personae, non substantiae nomine, ad distinctionem, non ad diuisionem. ceterum, (etsi) ubique teneo unam substantiam in tribus cohaerentibus, tamen alium dicam oportet ex necessitate sensus eum, qui iubet, et eum, qui facit. nam nec iuberet, si ipse faceret dum iuberet, fieri per eum, (cui) tum iubebat, aut sibi iussurus, si unus esset, aut sine iussu facturus, quia non expectasset, ut sibi iuberet.Fuente: Universidad de Leipzig y Open Greek and Latin, con correcciones de digitalización ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.es))
69. 315Sócrates de Constantinopla, Historia eclesiástica 1.5 (edición de R. Hussey y W. Bright, 1893). Traducción propia del griegoHistoria eclesiástica 1.5Μετὰ Πέτρον τὸν γενόμενον ἐπίσκοπον Ἀλεξανδρείας, τὸν καὶ ἐπὶ Διοκλητιανοῦ μαρτυρήσαντα, διαδέχεται τὴν ἐπισκοπὴν Ἀχιλλᾶς· μετὰ δὲ Ἀχιλλᾶν, Ἀλέξανδρος ἐπὶ τῆς μνημονευθείσης εἰρήνης· καὶ ἀδεέστερον διάγων, τὴν ἐκκλησίαν συνεκρότει· καί ποτε παρόντων τῶν ὑπ’ αὐτῷ πρεσβυτέρων καὶ τῶν λοιπῶν κληρικῶν, φιλοτιμότερον περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος, ἐν Τριάδι μονάδα εἶναι φιλοσοφῶν, ἐθεολόγει. Ἄρειος δέ τις πρεσβύτερος τῶν ὑπ’ αὐτῷ ταττομένων, ἀνὴρ οὐκ ἄμοιρος διαλεκτικῆς λέσχης, οἰόμενος τὸ Σαβελλίου τοῦ Λίβυος δόγμα εἰσηγεῖσθαι τὸν ἐπίσκοπον, ἐκ φιλονεικίας κατὰ διάμετρον εἰς τὸ ἐναντίον τῆς τοῦ Λίβυος δόξης ἀπέκλινε, καὶ ὡς ἐδόκει, γοργῶς ὑπαπήντησε πρὸς τὰ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου λεχθέντα· καὶ φησὶν, εἰ ὁ Πατὴρ ἐγέννησε τὸν Υἱὸν, ἀρχὴν ὑπάρξεως ἔχει ὁ γεννηθείς· καὶ ἐκ τούτου δῆλον, ὅτι ἦν ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός· ἀκολουθεῖ τε ἐξ ἀνάγκης, ἐξ οὐκ ὄντων ἔχειν αὐτὸν τὴν ὑπόστασιν.Fuente: Perseus Project y Open Greek and Latin, con correcciones de digitalización ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.es))
70. 316Credo de Nicea, en Sócrates de Constantinopla, Historia eclesiástica 1.8 (edición de R. Hussey y W. Bright, 1893). Traducción propia del griego: “Creemos en un Solo DIOS, Padre Todopoderoso, Hacedor de todas las cosas visibles e invisibles. Y en un Solo Señor, Jesucristo, El Hijo de DIOS, Engendrado del Padre, Unigénito, es decir, de la sustancia del Padre, DIOS de DIOS, Luz de Luz, DIOS Verdadero de DIOS Verdadero, Engendrado, no Hecho, de la misma sustancia que El Padre, por Quien todo fue hecho, lo que está en el cielo y lo que está en la tierra, que por nosotros los hombres y por nuestra salvación Bajó, Se Encarnó y Se Hizo hombre, Padeció, Resucitó al tercer día, Subió a los cielos y Viene a Juzgar a vivos y muertos. Y en El Espíritu Santo. A los que dicen que hubo un tiempo en que no Era, que antes de Ser Engendrado no Era, que Fue Hecho de lo que no existía, o que afirman que El Hijo de DIOS Es de otra hipóstasis o sustancia, o creado, o cambiante, o alterable, la santa Iglesia católica y apostólica los anatematiza”Credo de Nicea · Historia eclesiástica 1.8Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς, μονογενῆ, τουτέστιν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, Θεὸν ἐκ Θεοῦ καὶ φῶς ἐκ φωτὸς, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ· γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα· ὁμοούσιον τῷ Πατρί· δι᾿ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ· δι᾿ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα, καὶ σαρκωθέντα, καὶ ἐνανθρωπήσαντα· παθόντα, καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς, ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Καὶ εἰς τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Τοὺς δὲ λέγοντας ὅτι ἦν ποτὲ ὅτε οὐκ ἦν, καὶ πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν, καὶ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο, ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας φάσκοντας εἶναι, ἢ κτιστὸν, ἢ τρεπτὸν, ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀναθεματίζει ἡ ἁγία καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ ἐκκλησία.Fuente: Perseus Project y Open Greek and Latin, con correcciones de digitalización ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.es))
71. 317Sócrates de Constantinopla, Historia eclesiástica 5.8; Colección canónica Hispana, concilio de Constantinopla (Patrologia Latina 84)Historia eclesiástica 5.8Μηδὲν δὲ ὁ βασιλεὺς ὑπερθέμενος, σύνοδον ἐπισκόπων τῆς αὐτοῦ πίστεως συγκαλεῖ, ἐπὶ τῷ κρατύναι τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν καὶ χειροτονῆσαι τῇ Κωνσταντινουπόλει ἐπίσκοπον. Ἐλπίσας δὲ δύνασθαι καὶ τοὺς ἀπὸ Μακεδονίου ἑνῶσαι τοῖς ἑαυτοῦ, καὶ τοὺς ἐκείνης τῆς αἱρέσεως προεστῶτας ἐκάλεσε. Συνῆλθον οὖν τῆς μὲν ὁμοουσίου πίστεως, ἐκ μὲν Ἀλεξανδρείας Τιμόθεος· ἐκ δὲ Ἱεροσολύμων Κύριλλος, τότε ἐκ μεταμελείας τῷ ὁμοουσίῳ προσκείμενος. Μελίτιος δὲ ἐξ Ἀντιοχείας πάλαι παρῆν, ὅτε διὰ τὴν Γρηγορίου κατάστασιν μετεστάλη· καὶ ἐκ Θεσσαλονίκης Ἀσχόλιος, καὶ ἄλλοι πολλοί· πάντες δὲ ἦσαν ἑκατὸν πεντήκοντα. Τοῦ δὲ Μακεδονιανῶν μέρους ἡγεῖτο μὲν Ἐλεύσιος ὁ Κυζίκου, καὶ Μαρκιανὸς Λαμψάκου· πάντες δὲ ἦσαν τριάκοντα ἓξ, ὧν αἱ πλείους τῶν περὶ Ἑλλήσποντον πόλεων ἦσαν. Συνῆλθον οὖν ἐν ὑπατείᾳ Εὐχαρίου καὶ Εὐαγρίου, τῷ Μαΐῳ μηνί. Ὁ οὖν βασιλεὺς, καὶ οἱ τῆς αὐτοῦ πίστεως ἐπίσκοποι, παντοῖοι ἐγένοντο ὁμονοῆσαι αὐτοῖς τοὺς περὶ Ἐλεύσιον, ὑπομιμνήσκοντες τῆς πρεσβείας, ἧς αὐτοὶ πρὸς Λιβέριον πρότερον τὸν Ῥώμης ἐπίσκοπον διὰ τῶν περὶ Εὐστάθιον ἐπεποίηντο· καὶ ὅτι οὐ πρὸ πολλοῦ χρόνου τὴν κοινωνίαν ἑκουσίως ἀδιάκριτον ἐποιήσαντο· μὴ ποιεῖν τε ὅσια τοὺς ἐπιγνόντας τὴν ὁμογνώμονα πίστιν, αὖθις ἐπιχειρεῖν ἀνατρέπειν τὰ καλῶς αὐτοῖς ἐγνωσμένα. Οἱ δὲ, μικρὰ καὶ τῶν παραινέσεων καὶ τῶν ἐλέγχων φροντίσαντες, μᾶλλον ἔφασαν τὴν Ἀρειανὴν αἱρεῖσθαι ὁμολογεῖν δόξαν ἢ τῷ ὁμοουσίῳ συντίθεσθαι. Ταῦτα ἀποκρινάμενοι ἀπηλλάγησαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως· ἔγραφον δὲ τοῖς κατὰ πόλεις παρεγγυῶντες, μηδαμῶς ὁμονοῆσαι εἰς τὴν πίστιν τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου. Οἱ δὲ τοῦ ἑτέρου μέρους ἐπιμείναντες περὶ χειροτονίας ἐπισκόπου βουλὴν ἐτίθεντο· Γρηγόριος γὰρ, ὡς μικρὸν ἔμπροσθεν ἔφην, παραιτησάμενος ἐπὶ τὴν Ναζιανζὸν ἀπαίρειν ἐστέλλετο. Ἦν δέ τις Νεκτάριος ὄνομα, συγκλητικοῦ μὲν γένους, ἐπιεικὴς δὲ τὸν τρόπον, δι᾿ ὅλου θαυμαζόμενος, καίτοι τὴν τοῦ πραίτωρος χειρίζων ἀρχήν· ὃς ἁρπασθεὶς ὑπὸ τοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἐπισκοπὴν προεβλήθη, τῶν τότε παρόντων ἑκατὸν πεντήκοντα ἐπισκόπων χειροτονησάντων αὐτόν. Τότε δὴ καὶ ὅρον ἐκφέρουσιν, ὥστε τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον τὰ πρεσβεῖα ἔχειν τῆς τιμῆς μετὰ τὸν Ῥώμης ἐπίσκοπον, διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν νέαν Ῥώμην. Ἐβεβαίωσάν τε αὖθις τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν· καὶ πατριάρχας κατέστησαν διανειμάμενοι τὰς ἐπαρχίας, ὥστε τοὺς ὑπὲρ διοίκησιν ἐπισκόπους ταῖς ὑπερορίοις ἐκκλησίαις μὴ ἐπιβαίνειν· τοῦτο γὰρ πρότερον διὰ τοὺς διωγμοὺς ἐγίνετο ἀδιαφόρως. Καὶ κληροῦται Νεκτάριος μὲν τὴν μεγαλόπολιν καὶ τὴν Θρᾴκην· τῆς δὲ Ποντικῆς διοικήσεως Ἑλλάδιος ὁ μετὰ Βασίλειον Καισαρείας τῆς Καππαδοκῶν ἐπίσκοπος, Γρηγόριος ὁ Νύσσης ὁ Βασιλείου ἀδελφὸς, Καππαδοκίας δὲ καὶ ἥδε πόλις, καὶ Ὀτρήϊος ὁ τῆς ἐν Ἀρμενίᾳ Μελιτηνῆς τὴν πατριαρχίαν ἐκληρώσατο. Τὴν Ἀσιανὴν δὲ λαγχάνουσιν Ἀμφιλόχιος ὁ Ἰκονίου, καὶ Ὄπτιμος ὁ Ἀντιοχείας τῆς Πισιδίας. Τὰ δὲ κατὰ τὴν Αἴγυπτον Τιμοθέῳ τῷ Ἀλεξανδρείας προσενεμήθη. Τῶν δὲ κατὰ τὴν ἀνατολὴν ἐκκλησιῶν τὴν διοίκησιν τοῖς αὐτῆς ἐπισκόποις ἐπέτρεψαν, Πελαγίῳ τε τῷ Λαοδικείας καὶ Διοδώρῳ τῷ Ταρσοῦ, φυλάξαντες τὰ πρεσβεῖα τῇ Ἀντιοχέων ἐκκλησίᾳ, ἅπερ τότε παρόντι Μελιτίῳ ἔδοσαν. Ὥρισαν δὲ, ὥστε εἰ χρεία καλέσοι, τὰ καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἵνα ἡ τῆς ἐπαρχίας σύνοδος διοικῇ. Τούτοις καὶ ὁ βασιλεὺς ἐγένετο σύμψηφος. Ἡ μὲν οὖν σύνοδος τοιοῦτον ἔσχε τέλος.Colección canónica Hispana · PrefacioSecunda synodus est centum quinquaginta Patrum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata, quae Macedonium sanctum Spiritum Deum esse negantem condemnans, consubstantialem Patri et Filio eumdem Paraclitum demonstravit, dans latius symboli formam quam tota Graecia et Latinitas in Ecclesiis praedicat.Fuente: Perseus Project, Universidad de Leipzig y Open Greek and Latin, con correcciones de digitalización ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.es))
72. 318Credo de Nicea-Constantinopla, según el Ordinario de la Misa del Misal Romano (transcripción de Divinum Officium). Traducción propia del latínCredo · Ordinario de la MisaCredo in unum Deum, Patrem omnipoténtem, factórem cæli et terræ, visibílium ómnium et invisibílium. Et in unum Dóminum Jesum Christum, Fílium Dei unigénitum. Et ex Patre natum ante ómnia sǽcula. Deum de Deo, Lumen de Lúmine, Deum verum de Deo vero. Génitum, non factum, consubstantiálem Patri: per quem ómnia facta sunt. Qui propter nos hómines et propter nostram salútem descéndit de cælis. Et incarnátus est de Spíritu Sancto ex María Vírgine: Et homo factus est. Crucifíxus étiam pro nobis: sub Póntio Piláto passus, et sepúltus est. Et resurréxit tértia die, secúndum Scriptúras. Et ascéndit in cælum: sedet ad déxteram Patris. Et íterum ventúrus est cum glória judicáre vivos et mórtuos: cujus regni non erit finis. Et in Spíritum Sanctum, Dóminum et vivificántem: qui ex Patre Filióque procédit. Qui cum Patre et Fílio simul adorátur et conglorificátur: qui locútus est per Prophétas. Et unam sanctam cathólicam et apostólicam Ecclésiam. Confíteor unum baptísma in remissiónem peccatórum. Et exspécto resurrectiónem mortuórum. Et vitam ventúri sæculi. Amen.Fuente: Divinum Officium (licencia MIT)
73. 319Carta del sínodo de Constantinopla, en Teodoreto de Ciro, Historia eclesiástica 5.9 (Patrologia Graeca 82). Traducción propia del griegoCarta del sínodo de Constantinopla · Historia eclesiástica 5.9Κυρίοις τιμιωτάτοις, καὶ εὐλαβεστάτοις ἀδελφοῖς καὶ συλλειτουργοῖς, Δαμάσῳ, Ἀμβροσίῳ, Βρίττωνι, Οὐαλεριανῷ, Ἀσχολίῳ, Ἀνεμίῳ, Βασιλείῳ, καὶ τοῖς λοιποῖς ἁγίοις ἐπισκόποις, τοῖς συνεληλυθόσιν ἐν τῇ μεγάλῃ πόλει Ῥώμῃ, ἡ ἁγία σύνοδος τῶν ὀρθοδόξων ἐπισκόπων, τῶν συνεληλυθότων ἐν τῇ μεγάλῃ πόλει Κωνσταντινουπόλει, ἐν Κυρίῳ χαίρειν.Τὸ μὲν ὡς ἀγνοοῦσαν τὴν ὑμετέραν εὐλάβειαν διδάσκειν, καὶ διηγεῖσθαι τῶν παθημάτων τὸ πλῆθος, τῶν ἐπαχθέντων ἡμῖν παρὰ τῆς τῶν Ἀρειανῶν δυναστείας, περιττὸν ἴσως. Οὕτε γὰρ οὕτω πάρεργον τὰ καθ᾿ ἡμᾶς κρίνειν τὴν ὑμετέραν ἡγούμεθα θεοσέβειαν, ὡς δεῖσθαι τοῦ μαθεῖν ταῦτα, οἷς ἐχρῆν συναλγεῖν· οὔτε τοιοῦτοί τινες περισχόντες ἡμᾶς χειμῶνες, ὡς λανθάνειν ἀπὸ σμικρότητος.Ὅ τε χρόνος τῶν διωγμῶν νεαρὸς, ἔναυλον ἔτι φυλάττων τὴν μνήμην, οὐ τοῖς πεπονθόσι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς δι᾿ ἀγάπην τὰ τῶν πεπονθότων οἰκειουμένοις.Χθὲς γὰρ ὡς εἰπεῖν ἔτι καὶ πρώην οἱ μὲν τῶν τῆς ἐξορίας λυθέντες δεσμῶν εἰς τὰς ἑαυτῶν Ἐκκλησίας διὰ μυρίων ἐπανήκασι θλίψεων· τῶν δὲ καὶ τελειωθέντων ἐν ταῖς ἐξορίαις ἐπανεκομίσθη τὰ λείψανα· τινὲς δὲ καὶ μετὰ τὴν τῆς ἐξορίας ἐπάνοδον, ἔτι βράσσοντι τῷ τῶν αἱρετικῶν περιπεσόντες θυμῷ, πικρότερα τῶν ἐπὶ τῆς ἀλλοτρίας ἐπὶ τῆς οἰκείας ὑπέμειναν, λίθοις παῤ αὐτῶν τελειωθέντες κατὰ τὸν μακάριον Στέφανον. Ἅλλοι διαφόροις καταξανθέντες αἰκίαις, ἔτι τὰ στίγματα τοῦ Χριστοῦ, καὶ τοὺς μώλωπας ἐν τῷ σώματι περιφέρουσι. Χρημάτων δὲ ζημίας καὶ προτιμήσεις πόλεων, καὶ τὰς τῶν καθ᾿ ἕνα δημεύσεις, καὶ συσκευὰς, καὶ ὕβρεις, καὶ δεσμωτήρια, τίς ἂν ἐξαριθμήσασθαι δύναται; Πᾶσαι γὰρ ὄντως ἐφ᾿ ἡμᾶς αἰ θλίψεις ἐπληθύνθησαν ὑπὲρ ἀριθμὸν, ἴσως μὲν ἐπεὶ δίκας ἁμαρτημάτων ἐτίνομεν, ἴσως δὲ καὶ τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ διὰ τοῦ πλήθους τῶν παθημάτων ἡμᾶς γυμνάζοντος. Τούτων μὲν οὗν τῷ Θεῷ χάρις, ὃς καὶ διὰ τοσούτων θλίψεων τοὺς ἑαυτοῦ δούλους ἐπαίδευσε, καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν αὐτοῦ πάλιν ἐξήγαγεν ἡμᾶς εἰς ἀναψυχήν. Ἡμῖν δὲ μακρᾶς μὲν ἔδει σχολῆς, καὶ πολλοῦ χρόνου καὶ πόνου, πρὸς τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν ἐπανόρθωσιν, ἴν᾿ ὥσπερ ἐκ μακρᾶς ἀῤῥωστίας, ταῖς κατὰ μικρὸν ἐπιμελείαις τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας ἐκνοσηλεύοντες, πρὸς τὴν ἀρχαίαν τῆς εὐσεβείας ὑγίειαν ἐπαναγάγωμεν. Καὶ γὰρ εἰ τὰ μάλιστα δοκοῦμεν τῆς τῶν διωγμῶν ἀπηλλάχθαι σφοδρότητος, καὶ τὰς ἐκκλησίας χρονίως παρὰ τῶν αἱρετικῶν κατασχεθείσας ἀρτίως ἀνακομίζεσθαι, πλὴν ἀλλὰ βαρεῖς ἡμῖν λύκοι, καὶ μετὰ τὸ τῆς μάνδρας ἐξωσθῆναι, κατὰ τὰς νάπας τὰ ποίμνια διαρπάζοντες, ἀντισυνάξεις τολμῶντες, δήμων κινοῦντες ἐπαναστάσεις, ὀκνοῦντες οὐδὲν εἰς τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν βλάβην.Ἦν μὲν οὖν ὅπερ εἰρήκαμεν ἀναγκαῖον, πλείονα ἡμᾶς προσασχοληθῆναι χρόνον. Ἐπειδὴ μέντοι τὴν ἀδελφικὴν περὶ ἡμᾶς ἀγάπην ἐπιδεικνύμενοι, σύνοδον ἐπὶ τῆς Ῥώμης Θεοῦ βουλήσει συγκροτοῦντες, καὶ ἡμᾶς ὡς οἰκεῖα μέλη προσεκαλέσασθε διὰ τῶν τοῦ θεοφιλεστάτου βασιλέως γραμμάτων, ἵν’ ἐπειδὴ τότε τὰς θλίψεις μόνοι κατεδικάσθημεν, νῦν ἐν τῇ τῶν αὐτοκρατόρων περὶ τὴν εὐσέβειαν συμφωνίᾳ μὴ χωρὶς ἡμῶν βασιλεύσητε, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ὑμῖν κατὰ τὴν ἀποστολικὴν φωνὴν συμβασιλεύσωμεν· εὐχὴ μὲν ἦν ἡμῖν, εἰ δυνατὸν, ἅπασιν ἀθρόως καταλιποῦσι τὰς Ἐκκλησίας, τῷ πόθῳ ἢ τῇ χρείᾳ χαρίσασθαι. Τίς γὰρ ἡμῖν δώσει πτέρυγας ὡσεὶ περιστερᾶς, καὶ πετασθησόμεθα, καὶ πρὸς ὑμᾶς καταπαύσομεν; ἐπεὶ δὲ τοῦτο παντελῶς ἐγύμνου τὰς Ἐκκλησίας, ἄρτι τῆς ἀνανεώσεως ἀρχομένας, καὶ τὸ πρᾶγμα παντάπασιν ἧν τοῖς πολλοῖς ἀδύνατον· συνεδεδραμήκειμεν γὰρ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἐκ τῶν πέρυσι γραμμάτων τῶν παρὰ τῆς ὑμετέρας τιμιότητος μετὰ τὴν ἐν Ἀκυληΐᾳ σύνοδον πρὸς τὸν θεοφιλέστατον βασιλέα Θεοδόσιον ἐπισταλθέντων· πρὸς μόνην ταύτην τὴν ἀποδημίαν τὴν μέχρι Κωνσταντινουπόλεως παρεσκευασμένοι, καὶ περὶ ταύτης μόνης τῆς συνόδου τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις μεινάντων ἐπισκόπων συγκατάθεσιν ἐπαγόμενοι, μείζονος δὲ ἀποδημίας μήτε προσδοκήσαντες χρείαν, μήτε προακούσαντες ὅλως, πρὶν ἐν Κωνσταντινουπόλει συνελθεῖν· πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τῆς προθεσμίας διὰ στενότητα, μήτε πρὸς παρασκευὴν μακροτέρας ἀποδημίας ἐνδιδούσης καιρὸν, μήτε πάντας τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις κοινωνικοὺς ἐπισκόπους ὑπομνησθῆναι, καὶ τὰς παῤ αὐτῶν συγκαταθέσεις λαβεῖν· ἐπειδὴ ταῦτα, καὶ πολλὰ πρὸς τούτοις ἕτερα, τὴν τῶν πλειόνων ἄφιξιν διεκώλυσεν, ὃ δεύτερον ἦν, εἴς τε τῶν πραγμάτων ἐπανόρθωσιν, καὶ τὴν τῆς ὑμετέρας περὶ ἡμᾶς ἀγάπης ἀπόδειξιν, τοῦτο πεποιήκαμεν, τοὺς αἰδεσιμωτάτους καὶ τιμιωτάτους συλλειτουργοὺς καὶ ἀδελφοὺς ἡμῶν ἐπισκόπους, Κυριακὸν, Εὐσέβιον καὶ Πρισκιανὸν, προθύμως καμεῖν ἄχρις ὑμῶν δυσωπήσαντες· δι᾿ ὧν καὶ τὴν ἡμετέραν προαίρεσιν εἰρηνικὴν οὖσαν, καὶ σκοπὸν ἑνώσεως ἔχουσαν, καὶ τὸν ζῆλον ἡμῶν τὸν ὑπὲρ τῆς ὑγιοῦς πίστεως φανερὸν ποιοῦμεν. Ἡμεῖς γὰρ, εἴτε διωγμοὺς, εἴτε θλίψεις, εἴτε βασιλικὰς ἀπειλὰς, εἴτε τὰς τῶν ἀρχόντων ὠμότητας, εἴτε τινὰ πειρασμὸν ἕτερον παρὰ τῶν αἱρετικῶν ὑπεμείναμεν, ὑπὲρ τῆς εὐαγγελικῆς πίστεως, τῆς ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας παρὰ τῶν τριακοσίων ὀκτωκαίδεκα Πατέρων κυρωθείσης, ὑπέστημεν.Ταύτην γὰρ καὶ ὑμῖν, καὶ ἡμῖν, καὶ πᾶσι τοῖς μὴ διαστρέφουσι τὸν λόγον τῆς ἀληθοῦς πίστεως συναρέσκειν δεῖ, πρεσβυτάτην οὖσαν, καὶ ἀκόλουθον τῷ βαπτίσματι, καὶ διδάσκουσαν ἡμᾶς πιστεύειν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Δηλαδὴ θεότητος καὶ δυνάμεως, καὶ οὐσίας μιᾶς τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πιστευομένης, ὁμοτίμου τε τῆς ἀξίας, καὶ συναϊδίου τῆς βασιλείας, ἐν τρισὶ τελείαις ὑποστάσεσιν, ἤγουν τρισὶ τελείοις προσώποις· ὡς μήτε τὴν Σαβελλίου νόσον χώραν λαβεῖν συγχεομένων τῶν ὑποστάσεων, εἴτουν τῶν ἰδιοτήτων ἀναιρουμένων· μήτε μὴν τῶν Εὐνομιανῶν, καὶ Ἀρειανῶν, καὶ Πνευματομάχων τὴν βλασφημίαν ἰσχύειν, τῆς οὐσίας, ἢ τῆς φύσεως, ἢ τῆς θεότητος τεμνομένης, καὶ τῇ ἀκτίστῳ καὶ ὁμοουσίῳ καὶ συναϊδίῳ Τριάδι μεταγενεστέρας τινὸς, ἢ κτιστῆς, ἢ ἑτεροουσίου φύσεως ἐπαγομένης. Καὶ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως δὲ τοῦ Κυρίου λόγον ἀδιάστροφον σώζομεν, οὔτε ἄψυχον, οὔτε ἄνουν, ἢ ἀτελῆ τὴν τῆς σαρκὸς οἰκονομίαν παραδεχόμενοι· ὅλον δὲ εἰδότες τέλειον μὲν ὄντα πρὸ αἰώνων Θεοῦ Λόγον, τέλειον δὲ ἄνθρωπον ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν γενόμενον. Τὰ μὲν οὖν κατὰ τὴν πίστιν, τὴν παῤ ἡμῶν ἀνυποστόλως κηρυττομένην, ὡς ἐν κεφαλαίῳ τοιαῦτα· περὶ ὦν καὶ ἐπὶ πλεῖον ψυχαγωγηθῆναι δυνήσεσθε, τῷ τε ἐν Ἀντιοχείᾳ τόμῳ παρὰ τῆς ἐκεῖ συνελθούσης συνόδου γεγενημένῳ καταξιώσαντες ἐντυχεῖν, καὶ τῷ πέρυσιν ἐν Κωνσταντινουπόλει παρὰ τῆς οἰκουμενικῆς ἐκτεθέντι συνόδου, ἐν οἷς πλατύτερον τὴν πίστιν ὡμολογήσαμεν, καὶ τῶν ἔναγχος καινοτομηθεισῶν αἱρέσεων ἀναθεματισμὸν ἔγγραφον πεποιήκαμεν. Περὶ δὲ τῶν οἰκονομιῶν τῶν κατὰ μέρος ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις, παλαιός τε, ὡς ἴστε, θεσμὸς κεκράτηκε, καὶ τῶν ἁγίων ἐν Νικαίᾳ Πατέρων ὅρος καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν τοὺς τῆς ἐπαρχίας, καὶ εἴπερ ἐκεῖνοι βούλοιντο σὺν αὐτοῖς τοὺς ὁμόρους, πρὸς τὸ συμφέρον ποιεῖσθαι τὰς χειροτονίας. Οἷς ἀκολούθως, τάς τε λοιπὰς Ἐκκλησίας παῤ ἡμῖν οἰκονομεῖσθαι γινώσκετε, καὶ τῶν ἐπισημοτάτων Ἐκκλησιῶν ἀναδεδεῖχθαι τοὺς ἱερεῖς. Ὅθεν τῆς μὲν ἐν Κωνσταντινουπόλει νεοπαγοῦς, ὡς ἂν εἴποι τις, Ἐκκλησίας, ἣν ὥσπερ ἐκ στόματος λέοντος τῆς τῶν αἱρετικῶν βλασφημίας ὑπόγυον ἐξηρπάσαμεν διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ Θεοῦ, τὸν αἰδεσιμώτατον καὶ θεοφιλέστατον Νεκτάριον ἐπίσκοπον κεχειροτονήκαμεν, ἐπὶ τῆς οἰκουμενικῆς συνόδου μετὰ κοινῆς ὁμονοίας, ὑπ’ ὄψεσι καὶ τοῦ θεοφιλεστάτου βασιλέως Θεοδοσίου, παντός τε τοῦ κλήρου, καὶ πάσης ἐπιψηφιζομένης τῆς πόλεως. Τῆς δὲ πρεσβυτάτης καὶ ὄντως ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας, ἐν ᾗ πρώτῃ τὸ τίμιον τῶν Χριστιανῶν ἐχρημάτισεν ὄνομα, τὸν αἰδεσιμώτατον καὶ θεοφιλέστατον ἐπίσκοπον Φλαβιανὸν οἵ τε τῆς ἐπαρχίας καὶ τῆς ἀνατολικῆς διοικήσεως συνδραμόντες κανονικῶς ἐχειροτόνησαν, πάσης συμψήφου τῆς Ἐκκλησίας ὥσπερ διὰ μιᾶς φωνῆς τὸν ἄνδρα τιμησάσης ἤνπερ ἔνθεσμον χειροτονίαν ἐδέξατο καὶ τὸ τῆς συνόδου κοινόν. Τῆς δέ γε μητρὸς ἁπασῶν τῶν Ἐκκλησιῶν τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις, τὸν αἰδεσιμώτατον καὶ θεοφιλέστατον Κύριλλον ἐπίσκοπον εἶναι γνωρίζομεν, κανονικῶς τε παρὰ τῶν τῆς ἐπαρχίας χειροτονηθέντα πάλαι, καὶ πλεῖστα πρὸς τοὺς Ἀρειανοὺς ἐν διαφόροις τόποις ἀθλήσαντα. Οἷς ὡς ἐνθέσμως καὶ κανονικῶς παῤ ἡμῖν κεκρατηκόσι, καὶ τὴν ὑμετέραν συγχαίρειν παρακαλοῦμεν εὐλάβειαν, τῆς πνευματικῆς μεσιτευούσης ἀγάπης, καὶ τοῦ κυριακοῦ φόβου, πᾶσαν μὲν καταστέλλοντος ἀνθρωπίνην προσπάθειαν, τὴν δὲ τῶν Ἐκκλησιῶν οἰκοδομὴν προτιμοτέραν ποιοῦντος τῆς πρὸς τὸν καθ᾿ ἕνα συνηθείας ἢ χάριτος. Οὕτω γὰρ τοῦ τε τῆς πίστεως συμφωνηθέντος λόγου, καὶ τῆς Χριστιανικῆς κυρωθείσης ἐν ἡμῖν ἀγάπης, παυσόμεθα λέγοντες τὸ παρὰ τῶν ἀποστόλων κατεγνωσμένον· Ἐγὼ μέν εἰμι Παύλου, ἐγὼ δὲ Ἀπολλὼ, ἐγὼ δὲ Κηφᾶ· πάντες δὲ Χριστοῦ φανέντες, ὃς ἐν ἡμῖν οὐ μεμέρισται, Θεοῦ καταξιοῦντος, ἄσχιστον τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας τηρήσομεν, καὶ τῷ βήματι τοῦ Κυρίου μετὰ παῤῥησίας παραστησόμεθα. Ταῦτα κατά τε τῆς Ἀρείου, καὶ Ἀετίου, καὶ Εὐνομίου μανίας, καὶ μέντοι καὶ κατὰ Σαβελλίου, καὶ Φωτεινοῦ, καὶ Μαρκέλλου, Παύλου τε τοῦ Σαμοσατέως καὶ Μακεδονίου γεγράφασιν. Ὡσαύτως δὲ καὶ τὴν Ἀπολιναρίου καινοτομίαν προφανῶς ἀπεκήρυξαν, εἰρηκότες, Καὶ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως δὲ τοῦ Κυρίου λόγον ἀδιάστροφον σώζομεν οὔτε ἄψυχον, οὔτε ἄνουν, ἢ ἀτελῆ τὴν τῆς σαρκὸς οἰκονομίαν παραδεχόμενοι.Fuente: Perseus Project y Open Greek and Latin, con correcciones de digitalización ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.es))
74. 320Quicumque (Symbolum Athanasium), según el Breviario Romano (transcripción de Divinum Officium). Traducción propia del latínCanticum Quicumque · Symbolum AthanasiumQuicúmque vult salvus esse, ante ómnia opus est, ut téneat cathólicam fidem:Quam nisi quisque íntegram inviolatámque serváverit, absque dúbio in ætérnum períbit.Fides autem cathólica hæc est: ut unum Deum in Trinitáte, et Trinitátem in unitáte venerémur.Neque confundéntes persónas, neque substántiam separántes.Alia est enim persóna Patris, ália Fílii, ália Spíritus Sancti:Sed Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti una est divínitas, æquális glória, coætérna majéstas.Qualis Pater, talis Fílius, talis Spíritus Sanctus.Increátus Pater, increátus Fílius, increátus Spíritus Sanctus.Imménsus Pater, imménsus Fílius, imménsus Spíritus Sanctus.Ætérnus Pater, ætérnus Fílius, ætérnus Spíritus Sanctus.Et tamen non tres ætérni, sed unus ætérnus.Sicut non tres increáti, nec tres imménsi, sed unus increátus, et unus imménsus.Simíliter omnípotens Pater, omnípotens Fílius, omnípotens Spíritus Sanctus.Et tamen non tres omnipoténtes, sed unus omnípotens.Ita Deus Pater, Deus Fílius, Deus Spíritus Sanctus.Et tamen non tres Dii, sed unus est Deus.Ita Dóminus Pater, Dóminus Fílius, Dóminus Spíritus Sanctus.Et tamen non tres Dómini, sed unus est Dóminus.Quia, sicut singillátim unamquámque persónam Deum ac Dóminum confitéri christiána veritáte compéllimur: ita tres Deos aut Dóminos dícere cathólica religióne prohibémur.Pater a nullo est factus: nec creátus, nec génitus.Fílius a Patre solo est: non factus, nec creátus, sed génitus.Spíritus Sanctus a Patre et Fílio: non factus, nec creátus, nec génitus, sed procédens.Unus ergo Pater, non tres Patres: unus Fílius, non tres Fílii: unus Spíritus Sanctus, non tres Spíritus Sancti.Et in hac Trinitáte nihil prius aut postérius, nihil majus aut minus: sed totæ tres persónæ coætérnæ sibi sunt et coæquáles.Ita ut per ómnia, sicut jam supra dictum est, et únitas in Trinitáte, et Trínitas in unitáte veneránda sit.Qui vult ergo salvus esse, ita de Trinitáte séntiat.Sed necessárium est ad ætérnam salútem, ut Incarnatiónem quoque Dómini nostri Jesu Christi fidéliter credat.Est ergo fides recta ut credámus et confiteámur, quia Dóminus noster Jesus Christus, Dei Fílius, Deus et homo est.Deus est ex substántia Patris ante sǽcula génitus: et homo est ex substántia matris in sǽculo natus.Perféctus Deus, perféctus homo: ex ánima rationáli et humána carne subsístens.Æquális Patri secúndum divinitátem: minor Patre secúndum humanitátem.Qui licet Deus sit et homo, non duo tamen, sed unus est Christus.Unus autem non conversióne divinitátis in carnem, sed assumptióne humanitátis in Deum.Unus omníno, non confusióne substántiæ, sed unitáte persónæ.Nam sicut ánima rationális et caro unus est homo: ita Deus et homo unus est Christus.Qui passus est pro salúte nostra: descéndit ad ínferos: tértia die resurréxit a mórtuis.Ascéndit ad cælos, sedet ad déxteram Dei Patris omnipoténtis: inde ventúrus est judicáre vivos et mórtuos.Ad cujus advéntum omnes hómines resúrgere habent cum corpóribus suis; et redditúri sunt de factis própriis ratiónem.Et qui bona egérunt, ibunt in vitam ætérnam: qui vero mala, in ignem ætérnum.Hæc est fides cathólica, quam nisi quisque fidéliter firmitérque credíderit, salvus esse non póterit.Fuente: Divinum Officium (licencia MIT)
75. 321Diccionario de la lengua española, voz «católico»[RAE](https://dle.rae.es/cat%C3%B3lico)
76. 322Símbolo de los Apóstoles, en el Compendio del Catecismo de la Iglesia Católica (2005)[Vaticano](https://www.vatican.va/archive/compendium_ccc/documents/archive_2005_compendium-ccc_sp.html)
77. 323Catecismo de la Iglesia Católica, 598[Vaticano](https://www.vatican.va/archive/catechism_sp/p122a4p2_sp.html)
78. 324Romanos 11:17-18 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%2011%3A17-18&version=NVI)
79. 325Mateo 28:19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2028%3A19&version=NVI)
80. 326Hechos 2:38 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%202%3A38&version=NVI)
81. 3272 Corintios 13:14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Corintios%2013%3A14&version=NVI)
82. 3281 Corintios 12:4-6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%2012%3A4-6&version=NVI)
83. 329Romanos 1:7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%201%3A7&version=NVI)
84. 330Colosenses 2:9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Colosenses%202%3A9&version=NVI)
85. 3311 Tesalonicenses 5:23 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Tesalonicenses%205%3A23&version=NVI)
86. 332Strong griego #4151, #5590 y #4983LogosKLogos Strong griego #4151 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/4151)LogosKLogos Strong griego #5590 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/5590)LogosKLogos Strong griego #4983 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/4983)
87. 333Juan 12:20-28 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2012%3A20-28&version=NVI)
88. 334Lucas 23:44-46 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2023%3A44-46&version=NVI)
89. 335Marcos 11:27-33 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2011%3A27-33&version=NVI)
90. 336Marcos 12:1-12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2012%3A1-12&version=NVI)
91. 337Isaías 5:1-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%205%3A1-7&version=NVI)
92. 338Jeremías 7:25 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jerem%C3%ADas%207%3A25&version=NVI)
93. 339Nehemías 9:26 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Nehem%C3%ADas%209%3A26&version=NVI)
94. 340Diccionario de la lengua española, voz «piedra»[RAE](https://dle.rae.es/piedra)
95. 341Hechos 4:8-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%204%3A8-11&version=NVI)
96. 342Mishná, Berajot 5:5[Sefaria](https://www.sefaria.org/Mishnah_Berakhot.5.5)
97. 343Strong hebreo #7971[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/7971)
98. 344Mateo 10:40 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2010%3A40&version=NVI)
99. 3451 Timoteo 2:5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Timoteo%202%3A5&version=NVI)
100. 346Éxodo 23:20-21 (RVR1960)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2023%3A20-21&version=RVR1960)
101. 347Strong hebreo #4397[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/4397)
102. 348Marcos 1:9-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%201%3A9-11&version=NVI)
103. 349Nehemías 9:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Nehem%C3%ADas%209%3A6&version=NVI)
104. 350Isaías 44:24 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2044%3A24&version=NVI)
105. 351Colosenses 1:16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Colosenses%201%3A16&version=NVI)
106. 352Apocalipsis 4:10-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%204%3A10-11&version=NVI)
107. 353Apocalipsis 5:6-13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%205%3A6-13&version=NVI)
108. 3541 Corintios 8:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%208%3A6&version=NVI)
109. 355Juan 20:24-29 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2020%3A24-29&version=NVI)
110. 356Juan 20:17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2020%3A17&version=NVI)
111. 357Juan 14:28 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2014%3A28&version=NVI)
112. 358Marcos 13:32 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2013%3A32&version=NVI)
113. 359Marcos 10:18 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2010%3A18&version=NVI)
114. 360Apocalipsis 3:12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Apocalipsis%203%3A12&version=NVI)
115. 3611 Corintios 15:28 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%2015%3A28&version=NVI)
116. 362Hebreos 2:10 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hebreos%202%3A10&version=NVI)
117. 363Filipenses 2:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Filipenses%202%3A6&version=NVI)
118. 364Quicumque (Symbolum Athanasium), según el Breviario Romano (transcripción de Divinum Officium). Traducción propia del latínCanticum Quicumque · Symbolum AthanasiumQuicúmque vult salvus esse, ante ómnia opus est, ut téneat cathólicam fidem:Quam nisi quisque íntegram inviolatámque serváverit, absque dúbio in ætérnum períbit.Fides autem cathólica hæc est: ut unum Deum in Trinitáte, et Trinitátem in unitáte venerémur.Neque confundéntes persónas, neque substántiam separántes.Alia est enim persóna Patris, ália Fílii, ália Spíritus Sancti:Sed Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti una est divínitas, æquális glória, coætérna majéstas.Qualis Pater, talis Fílius, talis Spíritus Sanctus.Increátus Pater, increátus Fílius, increátus Spíritus Sanctus.Imménsus Pater, imménsus Fílius, imménsus Spíritus Sanctus.Ætérnus Pater, ætérnus Fílius, ætérnus Spíritus Sanctus.Et tamen non tres ætérni, sed unus ætérnus.Sicut non tres increáti, nec tres imménsi, sed unus increátus, et unus imménsus.Simíliter omnípotens Pater, omnípotens Fílius, omnípotens Spíritus Sanctus.Et tamen non tres omnipoténtes, sed unus omnípotens.Ita Deus Pater, Deus Fílius, Deus Spíritus Sanctus.Et tamen non tres Dii, sed unus est Deus.Ita Dóminus Pater, Dóminus Fílius, Dóminus Spíritus Sanctus.Et tamen non tres Dómini, sed unus est Dóminus.Quia, sicut singillátim unamquámque persónam Deum ac Dóminum confitéri christiána veritáte compéllimur: ita tres Deos aut Dóminos dícere cathólica religióne prohibémur.Pater a nullo est factus: nec creátus, nec génitus.Fílius a Patre solo est: non factus, nec creátus, sed génitus.Spíritus Sanctus a Patre et Fílio: non factus, nec creátus, nec génitus, sed procédens.Unus ergo Pater, non tres Patres: unus Fílius, non tres Fílii: unus Spíritus Sanctus, non tres Spíritus Sancti.Et in hac Trinitáte nihil prius aut postérius, nihil majus aut minus: sed totæ tres persónæ coætérnæ sibi sunt et coæquáles.Ita ut per ómnia, sicut jam supra dictum est, et únitas in Trinitáte, et Trínitas in unitáte veneránda sit.Qui vult ergo salvus esse, ita de Trinitáte séntiat.Sed necessárium est ad ætérnam salútem, ut Incarnatiónem quoque Dómini nostri Jesu Christi fidéliter credat.Est ergo fides recta ut credámus et confiteámur, quia Dóminus noster Jesus Christus, Dei Fílius, Deus et homo est.Deus est ex substántia Patris ante sǽcula génitus: et homo est ex substántia matris in sǽculo natus.Perféctus Deus, perféctus homo: ex ánima rationáli et humána carne subsístens.Æquális Patri secúndum divinitátem: minor Patre secúndum humanitátem.Qui licet Deus sit et homo, non duo tamen, sed unus est Christus.Unus autem non conversióne divinitátis in carnem, sed assumptióne humanitátis in Deum.Unus omníno, non confusióne substántiæ, sed unitáte persónæ.Nam sicut ánima rationális et caro unus est homo: ita Deus et homo unus est Christus.Qui passus est pro salúte nostra: descéndit ad ínferos: tértia die resurréxit a mórtuis.Ascéndit ad cælos, sedet ad déxteram Dei Patris omnipoténtis: inde ventúrus est judicáre vivos et mórtuos.Ad cujus advéntum omnes hómines resúrgere habent cum corpóribus suis; et redditúri sunt de factis própriis ratiónem.Et qui bona egérunt, ibunt in vitam ætérnam: qui vero mala, in ignem ætérnum.Hæc est fides cathólica, quam nisi quisque fidéliter firmitérque credíderit, salvus esse non póterit.Fuente: Divinum Officium (licencia MIT)
119. 365Mateo 4:1-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%204%3A1-11&version=NVI)
120. 366Génesis 3:1; Apocalipsis 12:9 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%203%3A1%3B%20Apocalipsis%2012%3A9&version=NVI)
121. 367Hebreos 4:15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hebreos%204%3A15&version=NVI)
122. 368Santiago 1:13 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Santiago%201%3A13&version=NVI)
123. 369Marcos 14:32-38 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Marcos%2014%3A32-38&version=NVI)
124. 370Mateo 4:1 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%204%3A1&version=NVI)
125. 371Diccionario de la lengua española, voz «identidad»[RAE](https://dle.rae.es/identidad)
126. 372Juan 3:8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%203%3A8&version=NVI)
127. 373Hechos 13:1-3 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%2013%3A1-3&version=NVI)
128. 374Hechos 5:1-4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%205%3A1-4&version=NVI)
129. 3751 Corintios 2:11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%202%3A11&version=NVI)
130. 3762 Corintios 3:15-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Corintios%203%3A15-17&version=NVI)
131. 377Mateo 22:41-46 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2022%3A41-46&version=NVI)
132. 378Juan 6:1-15 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%206%3A1-15&version=NVI)
133. 379Lucas 24:13-21 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2024%3A13-21&version=NVI)
134. 380Hechos 1:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%201%3A6&version=NVI)
135. 381Lucas 5:17-26 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%205%3A17-26&version=NVI)
136. 382Strong griego #3466[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strongcodes/3466)
137. 383Colosenses 1:26-27 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Colosenses%201%3A26-27&version=NVI)
138. 3841 Corintios 8:2 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%208%3A2&version=NVI)
139. 3851 Corintios 10:12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=1%20Corintios%2010%3A12&version=NVI)
140. 386Estimaciones de historiadoresMack P. Holt, Las guerras de religión en Francia, 1562-1629 (Cambridge University Press, 2.ª ed., 2005): unos 2.000 muertos en París y unos 3.000 en las provincias [Internet Archive](https://archive.org/details/frenchwarsofreli00holt)Jean Crespin y Simon Goulart, Historia de los mártires (texto de 1619), tomo 3 (edición de D. Benoit, 1885), p. 733: cerca de treinta mil en todo el reino [Internet Archive](https://archive.org/details/histoiredesmarty03cres)Jacques-Auguste de Thou, Historia de su tiempo, tomo 3 (Londres, 1733), p. 145: muchos escribieron que fueron más de treinta mil, aunque él cree que algo menos [Internet Archive](https://archive.org/details/bub_gb_4eJrGbgaXW4C)W. H. C. Frend, Martirio y persecución en la Iglesia primitiva (Blackwell, 1965): de 3.000 a 3.500 víctimas en la Gran Persecución [Internet Archive](https://archive.org/details/martyrdompersecu0000fren)Edward Gibbon, Historia de la decadencia y caída del Imperio romano, capítulo 16 (1776; edición de Milman, 1845): algo menos de dos mil ejecutados en la Gran Persecución [Project Gutenberg](https://www.gutenberg.org/ebooks/732)
141. 387Juan 13:34-35 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2013%3A34-35&version=NVI)
142. 388Romanos 14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%2014&version=NVI)
143. 389Wycliffe Global Alliance, Acceso global a las Escrituras[Wycliffe](https://www.wycliffe.net/wp-content/uploads/2025/08/2025-WGA-statistics-small-Infographic-English.pdf)
144. 390Romanos 10:12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%2010%3A12&version=NVI)
145. 391Juan 14:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%2014%3A6&version=NVI)
146. 392Jaim Vital, Árbol de la Vida (Etz Jaim) 1:2, con las enseñanzas de Isaac Luria (Sefaria)[Sefaria](https://www.sefaria.org/Sefer_Etz_Chaim.1.2)
147. 393Mateo 5:14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%205%3A14&version=NVI)
148. 394Mateo 5:17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%205%3A17&version=NVI)
149. 395Mateo 22:37-40 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%2022%3A37-40&version=NVI)
150. 396Gálatas 4:4-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A1latas%204%3A4-7&version=NVI)

## CAPÍTULO 7: MILAGROS

1. 397Santiago 5:16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Santiago%205%3A16&version=NVI)
2. 398Isaías 53:4-5 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isa%C3%ADas%2053%3A4-5&version=NVI)
3. 399Mateo 8:16-17 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%208%3A16-17&version=NVI)
4. 400Jonás 1:17; 4:6-8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Jon%C3%A1s%201%3A17%3B%20Jon%C3%A1s%204%3A6-8&version=NVI)
5. 4012 Reyes 20:5-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Reyes%2020%3A5-7&version=NVI)
6. 402Mateo 8:8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Mateo%208%3A8&version=NVI)
7. 403Juan 9:1-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Juan%209%3A1-7&version=NVI)
8. 4042 Pedro 1:5-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Pedro%201%3A5-7&version=NVI)
9. 405Deuteronomio 8:2-4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%208%3A2-4&version=NVI)
10. 406Números 11:4-6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=N%C3%BAmeros%2011%3A4-6&version=NVI)
11. 407Salmo 139:13-16 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20139%3A13-16&version=NVI)
12. 408Lucas 17:11-19 (RVR1960)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2017%3A11-19&version=RVR1960)
13. 409Eclesiastés 7:14 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Eclesiast%C3%A9s%207%3A14&version=NVI)
14. 410Eclesiastés 7:14 (idioma original)[LogosKLogos](https://logosklogos.com/AT/Ec/7/14)
15. 411Strong hebreo #5980[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/5980)
16. 412Lucas 12:48 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Lucas%2012%3A48&version=NVI)
17. 413Oseas 6:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Oseas%206%3A6&version=NVI)
18. 414Strong hebreo #2617[LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/2617)
19. 415Éxodo 34:6 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2034%3A6&version=NVI)
20. 416Strong hebreo #2077 y #4196LogosKLogos Strong hebreo #2077 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/2077)LogosKLogos Strong hebreo #4196 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/4196)
21. 417Miqueas 6:6-8 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Miqueas%206%3A6-8&version=NVI)
22. 4182 Corintios 9:7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Corintios%209%3A7&version=NVI)
23. 419Hechos 20:35 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%2020%3A35&version=NVI)
24. 420Génesis 50:20 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A9nesis%2050%3A20&version=NVI)
25. 421Romanos 8:28 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Romanos%208%3A28&version=NVI)
26. 4222 Corintios 1:3-4 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=2%20Corintios%201%3A3-4&version=NVI)
27. 423Strong hebreo #1061 y #1060LogosKLogos Strong hebreo #1061 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/1061)LogosKLogos Strong hebreo #1060 [LogosKLogos](https://logosklogos.com/strong_hebrew/1060)
28. 424Éxodo 23:19 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=%C3%89xodo%2023%3A19&version=NVI)
29. 425Deuteronomio 26:1-11 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomio%2026%3A1-11&version=NVI)
30. 426Gálatas 4:6-7 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=G%C3%A1latas%204%3A6-7&version=NVI)
31. 427Salmo 139:12 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=Salmo%20139%3A12&version=NVI)
32. 428Números 6:24-26 (NVI)[Bible Gateway](https://www.biblegateway.com/passage/?search=N%C3%BAmeros%206%3A24-26&version=NVI)
